We nodigen mensen uit om een blog te schrijven over wat voor hen Luisterend Leiderschap is. Dit blog is van Rik Siere. Hij schrijft over luisteren en organisaties en is de auteur van ‘Ongehoord, waarom luisteren uw organisatie beter maakt’. 

Wat is er zo leuk aan de reclamecampagnes van Nike? En waarom krijgen we een warm gevoel als ABN AMRO besluit medewerkers alleen nog met OV-kaarten en elektrische lease-auto’s te laten rijden?

Twee voorbeelden van bedrijven die luisteren naar maatschappelijke zorgen en daarover een standpunt durven in te nemen. En, nog belangrijker, in actie komen. Toch kunnen ook deze bedrijven nog meer luisterend leiderschap ontwikkelen.

Waarover gaat het?

Omdat de uitdagingen voor de toekomst zo groot zijn, kunnen overheden het niet meer alleen. Ook burgers en bedrijven mogen bijdragen aan oplossingen voor de problemen van onze tijd. Een grote meerderheid van de Nederlanders verwacht dat bedrijven zich laten horen over maatschappelijke thema’s. De top 5 van onderwerpen waar Nederlanders zich op dit moment het meeste zorgen over maken:

  1. ouderenzorg (52%)
  2. armoede (44%)
  3. het milieu (37%)
  4. klimaatverandering (37%)
  5. mensenrechten (33%).

De belangrijkste onderwerpen waarover een bedrijf volgens de ondervraagden een standpunt zou moeten innemen zijn: klimaatverandering (21%), milieu/ouderenzorg (20%) en armoede (17%). Dit blijkt uit onderzoek in opdracht van de Omnicom PR Group onder ruim 1.000 Nederlanders. 89 Procent van de ondervraagden blijft loyaal aan een bedrijf als het standpunt niet overeenkomt met de eigen mening. Ook vindt 26 procent het in dat geval toch goed dat een bedrijf zich durft te mengen in een maatschappelijk debat. Zelfs als een standpunt van een bedrijf niet strookt met de persoonlijke overtuiging, blijven veel Nederlanders positief over dat bedrijf denken. Slechts 11 procent zal dan stoppen met het afnemen van producten of diensten, zo blijkt uit het onderzoek. Het gemak om een product of bedrijf te mijden is in de praktijk overigens erg verschillend. Overstappen naar een andere telecomprovider, energieleverancier of verzekeraar levert veel gedoe op. Maar Facebook opzeggen of een winkelkeren boycotten is een fluitje van een cent.

Woorden én daden

Bedrijven mogen nog veel meer luisteren naar belangrijke maatschappelijke zorgen. Daar staat tegenover dat een bedrijf wel geloofwaardig moet blijven bij het innemen van een standpunt. Nederlanders accepteren het niet als een bedrijf het eigen standpunt niet opvolgt met concrete acties (57 procent). Niet alleen woorden, maar ook graag daden. Het is van belang dat standpunten worden waargemaakt met concrete daden die passen bij de eigen expertise, producten en diensten.

Er is dus een nieuw kritisch publiek aan het ontstaan. Mensen die willen dat er naar hen wordt geluisterd en dat bedrijven meer verantwoordelijkheid nemen. Maar liever niet op een vrijblijvende manier. Geen window-dressing en greenwashing dus. Het mag ook niet alleen bij communicatie blijven.

Het is sympathiek dat Nike de football-speler Colin Kaepernick koos als gezicht van een nieuwe campagne. Met het binnenhalen van de man die aan de wieg stond van de protesten tegen de behandeling van zwarte burgers door de Amerikaanse politie, nam Nike een helder standpunt in. Maar nog beter is het, volgens het nieuwe kritische publiek, de stap te maken van luisteren naar kleur bekennen en met concreet gedrag eigen producten in te zetten om problemen op te lossen. Zo kan Nike vrij makkelijk in één klap gedwongen (kinder)arbeid in de eigen fabrieken uitbannen. Dat doen kost geld en is pijnlijk. Maar dan draag je wel écht bij aan mensenrechten.   

Ook ABN AMRO kan een stap verder zetten. Natuurlijk zijn Ov-kaarten en elektrische auto’s voor eigen medewerkers een prima alternatief. Maar nog beter is het als deze bank bijvoorbeeld hypotheken ontwikkelt voor mensen met kleine inkomens. Nieuwe vormen van financiering voor ouderenzorg. Of betaalbare arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor ZZP-ers. Dan luister je naar zorgen, neem je verantwoordelijkheid en draag je bij aan échte oplossingen. Dat is pas luisterend leiderschap.